Τι είναι η Πάθηση

Η πάθηση αφορά στην ανάπτυξη νεοπλασματικών κυττάρων και στη δημιουργία όγκου στον όρχι. Αποτελεί το 1 - 1,5% των ανδρικών καρκίνων και το 5% των ουρολογικών καρκίνων με 5 - 6 νέες περιπτώσεις ανά 100.000 κατοίκους ανά έτος.
Τα κύτταρα αυτά προέρχονται:
Α) από τα κύτταρα των σπερματικών σωληναρίων (δηλαδή τις ανατομικές δομές που είναι υπεύθυνες για την παραγωγή των σπερματοζωαρίων) και μπορεί να είναι

εμβρυϊκά καρκινώματα, σεμινώματα, χοριοκαρκινώματα όγκοι λεκιθικού ασκού, τερατώματα ή και μικτοί όγκοι
Β) από τα κύτταρα του στρώματος (δηλαδή τον ιστό που βρίσκεται μεταξύ των σπερματικών σωληναρίων και τα οποία έχουν υποστεί μετάλλαξη όπως ισχύει και για όλες τις άλλες μορφές νεοπλασίας).

Συμπτώματα

Ο καρκίνος του όρχεως εμφανίζεται κυρίως με τη μορφή ανώδυνης ψηλαφητής διόγκωσης στον όρχι: ο ασθενής μπορεί ακόμη και ο ίδιος να αναγνωρίσει αλλαγή στο μέγεθος των γεννητικών του οργάνων. Είναι όμως δυνατόν ο όγκος να εμφανιστεί ή και να υποκρύπτεται με την μορφή υδροκήλης, αιματοσχέου (συγκέντρωση αίματος στο όσχεο) αυτόματα είτε μετά από τραυματισμό ή να συνυπάρχει με φλεγμονή της περιοχής (ορχεοεπιδιδυμίτιδα). Σε ένα ποσοστό περίπου 10% αποτελεί τυχαίο εύρημα σε υπερηχοτομογραφικό έλεγχο. Σε ένα ακόμη μικρότερο ποσοστό μπορεί να συνοδεύεται και από ελάττωση του μεγέθους του οργάνου. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στους ασθενείς οι οποίοι πάσχουν από κρυψορχία και οι οποίοι έχουν και μεγαλύτερο κίνδυνο να νοσήσουν. Σπανιότερα το νόσημα εμφανίζεται με πρώτο σύμπτωμα τη γυναικομαστία ή και με συμπτώματα από τις μεταστάσεις κυρίως από τους πνεύμονες.

Αιτιολογία

Νεοπλασματική ανάπτυξη κυττάρων
Η ανάπτυξη νεοπλασματικών κυττάρων οφείλεται σε τυχαίες μεταλλάξεις του γεννητικού υλικού των κυττάρων αυτών (ουσιαστικά σε αλλαγή κάποιων χρωμοσωμάτων ή κάποιου τμήματος αυτών). Οι αλλαγές αυτές προκαλούνται από την επίδραση των λεγόμενων μεταλλαξιογόνων παραγόντων που γενικά μπορεί να είναι χημικές ουσίες, ακτινοβολία ή και τυχαίο γεγονός. Ειδικά για τον καρκίνο του όρχεως, παράγοντες όπως η ανώμαλη ανατομική θέση (για παράδειγμα, στην περίπτωση της κρυψορχίας) ή γενετικά νοσήματα (για παράδειγμα, το σύνδρομο Klinefelter) αποτελούν ισχυρούς προδιαθεσικούς παράγοντες.

Ακτινολογικός και βιοχημικός έλεγχος

Το κύριο διαγνωστικό εργαλείο για τον καρκίνο του όρχεως είναι το υπερηχογράφημα του όσχεου το οποίο μπορεί να μας δώσει πληροφορίες τόσο για την ύπαρξη του όγκου όσο και για την τοπική επέκταση του, εάν δηλαδή επεκτείνεται στην επιδιδυμίδα, τον τόνο ή και τους χιτώνες (τα περιβλήματα του όσχεου).
Πληροφορίες για την ύπαρξη λεμφαδένων ή απομακρυσμένων μεταστάσεων μπορούμε να έχουμε με τη χρήση της αξονικής τομογραφίας, της μαγνητικής τομογραφίας, της απλής ακτινογραφίας θώρακος και σπανιότερα της λεμφαγγειογραφίας.

Βιοχημικός έλεγχος.

Στον καρκίνο του όρχεως, εκτός του γενικού βιοχημικού ελέγχου, σημαντικές πληροφορίες μπορούμε να έχουμε με τη χρήση των λεγόμενων καρκινικών δεικτών, δηλαδή της α-φετοπρωτεΐνης (α-ΑFP), της β - χοριακής γοναδοτροφίνης (β-HCG) και της LDH. Η αύξηση ή η μεταβολή τους τόσο πριν το χειρουργείο όσο και κατά τη διάρκεια της θεραπείας μάς παρέχει πληροφορίες για την ιστολογική μορφή του όγκου, άρα και για την ανταπόκριση στη θεραπεία (δηλαδή πληροφορίες σχετιζόμενες με την πρόγνωση αλλά και για την παραμονή υπολειπόμενου όγκου με την εφαρμοζόμενη θεραπευτική αγωγή).

Χειρουργική θεραπεία και συμπληρωματική αγωγή

Η κύρια θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου του όρχεως είναι η χειρουργική αφαίρεση του όγκου σε όσο το δυνατόν πρωιμότερο στάδιο. Αυτό σημαίνει αφαίρεση του όρχεως στον οποίο βρίσκεται ο όγκος με υψηλή βουβωνική τομή και του σπερματικού τόνου σε όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μήκος. Αφαίρεση και τμήματος του σύστοιχου ημιοσχέου μπορεί να εφαρμοστεί σε περιπτώσεις που αυτό έχει ήδη διηθηθεί, με πτωχή όμως πρόγνωση.
Ο οπισθοπεριτοναϊκός λεμφαδενικός καθαρισμός, η αφαίρεση δηλαδή των λεμφαδένων στους οποίους κυρίως δίνει μεταστάσεις ο όγκος, εφαρμόζεται μόνο σε περιπτώσεις προχωρημένου καρκίνου και συγκεκριμένων ιστολογικών τύπων και πιο συγκεκριμένα σε ασθενείς με μη σεμινωματώδης όγκους οι οποίοι έχουν έναν τουλάχιστον παράγοντα κινδύνου για μικρομεταστάσεις (π.χ. διήθηση αγγείων, εμβρυϊκό καρκίνωμα κ.λπ.).
Συμπληρωματική αγωγή: Ανάλογα με τον ιστολογικό τύπο και το στάδιο του νοσήματος μπορεί να εφαρμοστεί συμπληρωματική αγωγή με ακτινοβολία, συστηματική χημειοθεραπεία ή συνδυασμό των παραπάνω με πραγματικά θεαματικά αποτελέσματα.

Προληπτική αγωγή σε ομάδες υψηλού κινδύνου

Προληπτική αγωγή για τον καρκίνο του όρχεως μπορεί να εφαρμοστεί μόνο σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Στην κατηγορία αυτή υπάγονται οι άντρες που πάσχουν από κρυψορχία, ιδιαίτερα εάν δεν έχουν υποβληθεί σε επέμβαση για αυτή. Αυτό συμβαίνει γιατί ο όρχις που δεν βρίσκεται στην σωστή θέση (στο όσχεο) έχει 40 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξει νεοπλασία.
Στην ίδια κατηγορία υπάγονται οι ασθενείς που πάσχουν από το σύνδρομο Klinefelter, οι ασθενείς που έχουν συγγενή πρώτου βαθμού με καρκίνο όρχεως, ασθενείς με αυξημένη FSH και ασθενείς που αναφέρουν επαναλαμβανόμενους τραυματισμούς στο όσχεο. Οι ασθενείς αυτοί θα πρέπει να υποβάλλονται σε προληπτικό έλεγχο με υπερηχογράφημα σε τακτά χρονικά διαστήματα.
Ιδιαίτερα οι ασθενείς με κρυψορχία θα πρέπει μετά την ηλικία αποκατάστασης, δηλαδή τα 2 πρώτα χρόνια, να υποβληθούν σε ορχεκτομή του όρχεως που δεν βρίσκεται στη σωστή θέση.

Επιπλοκές εφαρμοζόμενης θεραπευτικής αντιμετώπισης
Επειδή ο καρκίνος του όρχεως αφορά κυρίως άντρες μικρής ηλικίας, μεταξύ 25-35 χρονών και το ποσοστό ίασης ιδιαίτερα υψηλό τα σημαντικότερα προβλήματα αφορούν την υπογονιμότητα. Υπογονιμότητα αναφέρεται σε ποσοστό 35% ιδιαίτερα σε εκείνους τους ασθενείς οι οποίοι έχουν υποβληθεί σε χημειοθεραπεία ή οπισθοπεριτοναϊκό λεμφαδενικό καθαρισμό. Για τους ασθενείς αυτούς καλή λύση είναι η κρυοδιατήρηση του σπέρματος πριν από την έναρξη της αγωγής και εφόσον επιθυμούν να αποκτήσουν παιδιά. Στην περίπτωση του λεμφαδενικού καθαρισμού αρκετά μεγάλο είναι και το ποσοστό των ανδρών οι οποίοι εμφανίζουν παλίνδρομη εκσπερμάτωση, το σπέρμα δηλ. καταλήγει στην ουροδόχο κύστη αντί για την ουρήθρα. Οι επιπλοκές αντίθετα από την ακτινοθεραπεία είναι περιορισμένες αφού οι δόσεις ακτινοβολίας είναι σχετικά μικρές. Εάν όμως ο όγκος είναι μικρός και περιορίζεται μόνο στον όρχι, οι συνέπειες της θεραπευτικής αγωγής είναι αμελητέες εφόσον ο αντίθετος όρχις λειτουργεί κανονικά.

Ομάδες υψηλού κινδύνου
Στην κατηγορία αυτή όπως αναφέρθηκε και πιο πάνω υπάγονται:
Οι ασθενείς οι οποίοι πάσχουν από κρυψορχία,
Οι ασθενείς με σύνδρομο Klinefelter,
Οι ασθενείς με αυξημένες τιμές FSH,
Οι ασθενείς που αναφέρουν επαναλαμβανόμενους τραυματισμούς στο όσχεο
Οι ασθενείς με συγγενείς πρώτου βαθμού ασθενών με καρκίνο όρχεως.
Μεγαλύτερο κίνδυνο από όλους έχουν οι ενήλικες άντρες με κρυψορχία η οποία δεν έχει αντιμετωπισθεί στο παρελθόν, και αυτό γιατί ο όρχις σε μη σωστή ανατομική θέση έχει 40 φορές μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξει νεοπλασία από τον κανονικό, κυρίως για ορμονικούς λόγους αλλά και λόγους μικροπεριβάλλοντος, ουσιαστικά θερμοκρασίας. Για αυτούς τους λόγους θα πρέπει να δίνεται ιδιαίτερη σημασία στην νοσολογική αυτή οντότητα (κρυψορχία) από πολύ νωρίς. Μερικοί μάλιστα συνιστούν την ορχεκτομή ακόμη και σε αναπαραγωγική ηλικία, καθώς είναι γνωστό ότι οι πρώιμες βλάβες αναπτύσσονται ήδη από την ηλικία των δύο ετών. Οι ασθενείς αυτών των ομάδων όπως έχει ήδη αναφερθεί θα πρέπει να υποβάλλονται σε περιοδικό έλεγχο με υπερηχογράφημα και καρκινικούς δείκτες.